Introductie
De impact van oorlog in Europa op Nederlandse bedrijven is in 2026 aanzienlijk groter dan veel organisaties denken, omdat geopolitieke spanning directe gevolgen heeft voor supply chains, energie, personeel en cyberveiligheid. Tot enkele jaren geleden werd oorlog in Europa door veel Nederlandse organisaties gezien als een theoretisch risico. Iets voor geopolitieke analisten, defensie-experts of internationale multinationals. De realiteit van de afgelopen jaren heeft dat beeld volledig veranderd. De Russische invasie van Oekraïne, hybride aanvallen op Europese infrastructuur, spanningen rondom de Baltische staten, cybercampagnes tegen lidstaten en verstoorde mondiale supply chains hebben de grenzen tussen oorlog, economie en bedrijfsleven volledig doen vervagen.
Nederlandse bedrijven ondervinden vandaag al gevolgen van militaire en hybride escalatie in Europa. Denk aan:
- stijgende energieprijzen
- ontwrichte logistieke ketens
- cyberaanvallen op productiebedrijven
- personeelstekorten door geopolitieke spanningen
- inflatie en stijgende operationele kosten
- druk op digitale en fysieke beveiliging
- compliance vanuit NIS2, DORA en CSDDD
In 2026 is de centrale vraag niet langer:
“Is oorlog in Europa een risico voor Nederlandse bedrijven?”
De echte vraag is:
“Hoe kwetsbaar is onze organisatie wanneer geopolitieke spanning escaleert?”
In dit artikel krijg je een diepgaande analyse van de impact van oorlog in Europa op Nederlandse bedrijven, gebaseerd op:
- Europese risicorapportages
- militaire doctrines over hybride oorlogvoering
- economische dreigingsmodellen
- duizenden realtime ervaringen uit Oekraïne
- praktijkinzichten van Erik Gmelig Meyling, die jarenlang bedrijven in Oekraïne adviseerde vóór én tijdens de oorlog
Waarom oorlog in Europa geen “ver-van-mijn-bedshow” is
Veel Nederlandse bestuurders beschouwen oorlog als een scenario dat niet direct relevant is voor de bedrijfsstrategie. Maar oorlog in Europa werkt allang door in:
- prijsstelling van grondstoffen
- beschikbaarheid van personeel
- internationale handel
- energiezekerheid
- cyberveiligheid
- compliance
- investeringsbeslissingen
Oorlog is niet langer een puur militair fenomeen. Het is een economisch, digitaal en maatschappelijk proces, dat bedrijven kwetsbaar maakt via:
- cyberaanvallen
- sabotageboeketten
- supply chain collapses
- energie-instabiliteit
- desinformatiecampagnes
- migratiestromen
- economische sancties
Daarbij geldt:
Nederland is één van de meest digitaal verbonden landen ter wereld — en daardoor kwetsbaarder dan vrijwel elke andere economie.
De 10 grootste zakelijke risico’s bij oorlog in Europa
Een analyse van NAVO-, EU-, NCTV- en WEF-rapporten laat zien dat Nederlandse bedrijven in 2026 te maken krijgen met tien dominante escalatierisico’s.
1. Cyberaanvallen op kritieke sectoren
Hybride oorlogvoering begint vrijwel altijd digitaal.
Mogelijke impact:
- stilvallende productielijnen
- dataverlies of encryptie
- ransomware
- GPS-jamming van logistieke systemen
- aanvallen op OT/ICS
- verstoring van ERP en SCADA-systemen
Nederlandse bedrijven in:
- industrie
- energie
- food & agri
- logistiek
- high-tech
zijn primair doelwit.
2. Energie- en brandstofschaarste
Tijdens de oorlog in Oekraïne bleek:
de economie functioneert niet als energie wegvalt.
Effecten in Nederland:
- hogere kosten
- instabiele beschikbaarheid
- impact op productiecapaciteit
- afhankelijkheid van buitenlandse leveranciers
3. Logistieke verstoringen en toeleveringsketens
Oorlog veroorzaakt:
- grenssluitingen
- vertragingen
- exportrestricties
- vrachtruimte schaarste
- blokkades van transportcorridors
Nederlandse bedrijven zijn uitzonderlijk kwetsbaar door hun internationale ketens.
4. Inflatie en economische druk
Oorlog zorgt voor:
- hogere operationele kosten
- lagere marges
- stijgende verzekeringspremies
- volatiliteit op financiële markten
5. Arbeids- en personeelstekorten
Oorlog in Europa kan leiden tot:
- migratiestromen
- verstoorde arbeidsmarkt
- hogere werkdruk
- psychologische impact op personeel
6. Cyber-fysieke aanvallen door statelijke actoren
Nederlandse bedrijven worden al regelmatig aangevallen door:
- Russische groepen (GRU-gedreven)
- Pro-Russische hacktivisten
- Iraanse cybergroepen
- Chinese economische infiltratie
- Noord-Koreaanse cyberdivisies
7. Desinformatie- en reputatieaanvallen
Oorlog wordt tegenwoordig ook gevoerd via desinformatie.
Mogelijke impact:
- beschadiging van reputatie
- polarisatie onder medewerkers
- klantvertrouwen daalt
- misinformatie over incidenten
8. Exportbeperkingen en sancties
Oorlog leidt tot:
- verboden goederenstromen
- hoger risico bij internationale transacties
- compliance-verplichtingen
9. Ketenafhankelijkheid van risicogebieden
Nederlandse bedrijven vertrouwen op:
- Oekraïense agrarische productie
- Oost-Europese IT-development
- Aziatische leveranciers die afhankelijk zijn van grondstoffen uit conflictgebieden
10. Operationele onzekerheid en bestuursrisico’s
Escalatie leidt tot:
- hogere druk op bestuurders
- meer aansprakelijkheidsvraagstukken
- noodzaak tot governance-actualisatie
Hoe geopolitiek bedrijfscontinuïteit beïnvloedt
Geopolitiek raakt de drie fundamenten van bedrijfscontinuïteit:
1. Processen
Verstoringen leiden tot:
- lagere capaciteit
- vertragingen
- hogere faalkansen
- meer afhankelijkheden
2. Technologie
Cyberoorlogvoering heeft directe impact op:
- IT
- OT
- cloud
- datacenter resilience
- communicatiesystemen
3. Mensen
Personeel krijgt te maken met:
- stress
- vermoeidheid
- evacuatiescenario’s
- onzekerheid
- morele dilemma’s
Geopolitiek beïnvloedt dus alle BCM-domeinen, van BIA’s tot fallback-procedures.
Zie: bedrijfscontinuïteit bij oorlogsdreiging.
Wat Oekraïne laat zien: hoe bedrijven blijven draaien onder extreme omstandigheden
De unieke waarde van de Nederlandse Academie voor Crisismanagement ligt in de directe ervaring van Erik Gmelig Meyling, die bedrijven in Oekraïne hielp — zowel vóór als tijdens de oorlog.
Daaruit komen vijf cruciale lessen.
1. Continuïteit is geen document; het is gedrag
Bedrijven die foutloos draaiden tijdens escalaties:
- hadden geoefend
- waren rolvast
- communiceerden kort en krachtig
- namen snel besluiten
2. Redundantie is belangrijker dan technologie
In Oekraïne werkte vooral:
- analoge fallback
- papieren instructies
- redundante locaties
- alternatieve communicatie
3. Scenario’s bepalen overlevingskansen
Bedrijven die hadden geoefend op:
- cyberaanvallen
- blackouts
- evacuatie
- supply chain collapses
- sabotage
reageerden sneller en herstelden tot 300% sneller.
4. Teams presteren beter wanneer leiderschap stabiel blijft
Leiders in Oekraïne gebruikten:
- high-pressure decision-making modellen
- OODA-loops
- command & control technieken
- resilience training
5. Ketenrelaties zijn cruciaal
Bedrijven die:
- ketenafspraken maakten
- alternatieve leveranciers hadden
- regionale spreiding toepasten
bleven operationeel.
Deze lessen vertaalt de Nederlandse Academie voor Crisismanagement naar toepasbare modellen voor Nederlandse bedrijven.
De impact op logistiek, energie en personeel
Logistiek
- langere levertijden
- minder capaciteit
- hogere verzekeringskosten
- verstoringen door geopolitieke chokepoints
Energie
- afhankelijkheid van LNG
- prijsvolatiliteit
- kwetsbaarheid voor cyberaanvallen op gas- en elektriciteitsnetwerken
Personeel
- psychologische druk
- lagere beschikbaarheid van specialistische IT-profielen
- toegenomen veiligheidsrisico’s voor reizend personeel
Cyberaanvallen als onderdeel van moderne oorlogsvoering
Oorlog in Europa betekent:
- DDoS-golven
- ransomware
- phishing op directieleden
- aanvallen op ICS
- deepfake communicatie
- sabotage van datacentra
Nederlandse bedrijven ondervinden vandaag al effecten van:
- Russische wiper malware
- Chinese supply chain infiltratie
- Iraanse ransomware
- Noord-Koreaanse financiële aanvallen
Zie ook: geopolitieke risico’s bedrijven Nederland.
Scenario’s voor Nederland bij escalatie in 2026
Op basis van militaire analyses, economische rapporten en Oekraïense case studies zijn vier realistische scenario’s te onderscheiden.
Scenario 1: Hybride escalatie (meest waarschijnlijk)
- Veel cyberaanvallen
- Energie-instabiliteit
- Zachte economische verstoring
Scenario 2: Regionale escalatie
- Oekraïne-conflict intensiveert
- Baltische staten onder druk
- Logistieke corridors ontregeld
Scenario 3: Europese economische schok
- grondstoffencrisis
- inflatiesprongen
- exportrestricties
Scenario 4: Directe NAVO-escalatie (hoge waarschijnlijkheid, hoge impact)
- militaire spanning
- massale cyberaanvallen
- evacuatieprotocol voor personeel
- nationale crisisstructuur actief
Wat directies nú moeten doen (actieplan)
Onderstaand actieplan is toepasbaar op MKB, midcorp en multinationals.
1. Voer een geopolitieke risicoanalyse uit
Zie: scenario planning geopolitieke escalatie.
2. Actualiseer het bedrijfscontinuïteitsplan
Incorporeren:
- cyberoorlog
- blackouts
- supply chain collapses
- evacuatie
- escalatie-informatie
Zie: bedrijf voorbereiden op oorlog.
3. Train crisis- en responscapaciteit
Teams moeten kunnen:
- snel beslissen
- helder communiceren
- stress hanteren
Zie: resilience training bedrijven.
4. Test scenario’s met real-world oefeningen
Zie: crisisoefening bedrijf organiseren.
5. Borg governance & mandaten
Helderheid voorkomt fouten tijdens chaos.
6. Herstructureer ketenafhankelijkheden
Zorg voor:
- regionale spreiding
- alternatieve leveranciers
- lokale redundantie
7. Beveilig digitale en fysieke infrastructuur
Integratie van:
- cyberresilience
- OT-beveiliging
- backup-strategieën
- noodcommunicatie
Wat kan de Nederlandse Academie voor Crisismanagement voor uw onderneming betekenen?
Wij helpen bedrijven met:
- geopolitieke risicoanalyses
- bedrijf voorbereiden op oorlog
- conflictbestendige bedrijfsvoering
- scenario planning en simulaties
- crisismanagement trainingen
- resilience programma’s
- BCM-actualisaties
Onze grootste USP is uniek in Nederland:
Ervaringen uit Oekraïne vóór én tijdens de oorlog, waarbij organisaties daadwerkelijk operationeel moesten blijven onder extreme omstandigheden.
Wij vertalen deze operationele kennis naar praktische, uitvoerbare strategieën voor Nederlandse bedrijven.
Onze Conclusie
Oorlog in Europa is geen abstract geopolitiek concept meer; het is een direct bedrijfsrisico met impact op:
- continuïteit
- personeel
- supply chains
- energie
- cyberveiligheid
- strategische planning
Organisaties die nú anticiperen, bouwen veerkracht op die hen beschermt tegen escalatie in 2026 en daarna.
Bedrijven die wachten, worden ingehaald door gebeurtenissen waarop ze geen grip meer hebben.
Veel Gestelde Vragen (FAQ):
Wat zijn de risico’s voor Nederlandse bedrijven bij oorlog in Europa?
Cyberaanvallen, energie-instabiliteit, supply chain verstoringen en economische druk.
Welke sectoren worden het hardst geraakt?
Industrie, logistiek, energie, high-tech, voedselketens en IT.
Hoe groot is de kans op supply chain verstoringen?
Zeer groot bij escalatie; afhankelijkheden zijn internationaal en kwetsbaar.
Wat kunnen bedrijven leren van Oekraïne?
Dat scenario-oefenen, redundantie en duidelijke crisisstructuren cruciaal zijn.
Hoe bereid je je voor op geopolitieke escalatie?
Door risicoanalyses, continuïteitsplanning, resilience training en oefeningen.
Hoe integreer je oorlogsscenario’s in bedrijfscontinuïteit?
Via BCM-planning, crisisoefeningen en governance-updates.