De jaren 2022–2026 hebben aangetoond dat conflicten niet beperkt blijven tot “verre landen”, maar directe invloed hebben op Europese economieën, energiemarkten, cyberveiligheid en bedrijfscontinuïteit. Bedrijven in Nederland bevinden zich in een complexe realiteit waarin geopolitieke spanningen, hybride oorlogsvoering en digitale dreigingen elkaar steeds sneller opvolgen.
Veel organisaties onderschatten wat conflictescalatie betekent voor:
- supply chain stabiliteit
- personeel en veiligheid
- IT- en dataveiligheid
- klanten en dienstverlening
- logistiek en grondstoffen
- energie en continuïteit
- financiële risico’s en cashflow
Conflictbestendige bedrijfsvoering is het vermogen om operationeel te blijven wanneer de omgeving instabiel, gevaarlijk of onvoorspelbaar wordt.
Deze gids laat zien:
- wat conflictbestendige bedrijfsvoering inhoudt
- welke risico’s bedrijven in 2026 moeten inschatten
- hoe organisaties processen, systemen en supply chains conflictbestendig maken
- welke operationele maatregelen directies nú moeten nemen
- welke lessen we leerden uit de oorlog in Oekraïne
- hoe je een actieplan opstelt dat in elke sector werkt
Wat is conflictbestendige bedrijfsvoering?
Conflictbestendige bedrijfsvoering is de mate waarin een organisatie:
- blijft functioneren tijdens conflict, escalatie of oorlog
- kritieke processen operationeel houdt onder extreme omstandigheden
- personeel beschermt en inzetbaar houdt
- IT-systemen en data veiligstelt
- alternatieven heeft voor logistiek, energie en supply chain
- snel herstelt na aanvallen of verstoringen
- scenario-gedreven besluitvorming toepast
Het gaat verder dan klassieke bedrijfscontinuïteit:
- het richt zich op extreme situaties
- houdt rekening met hybride oorlogsvoering
- bevat maatregelen voor safety en security
- combineert human, digital en operational resilience
- integreert geopolitieke intelligence
Een conflictbestendige organisatie heeft niet alleen een plan, maar kan dit uitvoeren onder druk.
Waarom bedrijven in 2026 rekening moeten houden met escalatie
De verwachting dat Nederland “te stabiel” is voor echte verstoringen bleek de afgelopen jaren ongeldig. De realiteit is:
1. Europa is geopolitiek instabieler dan in decennia
- oorlog in Oekraïne
- spanning rond Moldavië, Baltische staten en Polen
- toenemende Russische hybride aanvallen
- druk op energie-infrastructuur
2. Hybride oorlogvoering richt zich op bedrijven
Dit is geen militaire strijd, maar een mix van:
- cyberaanvallen
- desinformatie
- supply chain sabotage
- fysieke verstoringen
- energie-druk
Bedrijven zijn doelwit geworden, niet alleen landen.
3. Nederland is strategisch kwetsbaar
Door:
- digitale afhankelijkheid
- logistieke hubs
- energie-import
- open economie
- grote hoeveelheden kritieke bedrijfsdata
4. Kritieke processen zijn snel ontwricht
Productie, logistiek, IT, water, energie en communicatie zijn extreem afhankelijk van stabiele netwerken.
Elke vorm van conflict raakt deze componenten.
5. Verzekeraars en toezichthouders worden strenger
In 2026 eisen zij:
- aantoonbare risicoanalyse
- conflictbestendigheidsplannen
- getest crisisdraaiboek
- BCM met oorlogsscenario’s
Bedrijven die nu niets doen, lopen in 2026–2028 een significant hoger risico op:
- operationele stilstand
- compliance-overtredingen
- juridische schade
- reputatieverlies
- verlies van marktaandeel
- faillissement
De vier pijlers van conflictbestendigheid
Conflictbestendige bedrijfsvoering bestaat uit vier samenhangende pijlers.
1. Operationele weerbaarheid (Operational Resilience)
Hierbij draait het om de continuïteit van kritieke processen:
- productie
- logistiek
- IT & dataverwerking
- klantenservice
- veiligheid
- facility & locaties
Dit omvat ook redundantie in:
- locaties
- systemen
- leveranciers
- transport
- personeel
2. Digitale en cyberweerbaarheid
Conflicten in 2026 zijn digitaal.
Bedrijven moeten bestand zijn tegen:
- datalekken
- ransomware
- OT-aanvallen
- hack-&-leak operaties
- phishing waves
- DDOS op cloudvoorzieningen
- datacorruptie
Cyber is niet langer een IT-issue, maar een bedrijfscontinuïteitsissue.
3. Human Resilience (menselijke weerbaarheid)
Personeel moet:
- weten hoe te handelen
- veiligheid hebben
- mentale weerbaarheid ontwikkelen
- communicatieprotocollen kennen
- taken onder druk kunnen uitvoeren
Conflicten veroorzaken stress, onzekerheid en chaos.
Dat vraagt training en voorbereiding.
Zie: resilience strategie voor MKB.
4. Strategische & geopolitieke weerbaarheid
Directies moeten:
- geopolitieke risico’s begrijpen
- escalatiescenario’s integreren
- supply chains herontwerpen
- energie-afhankelijkheden minimaliseren
- locatiekeuzes herzien
- data- en productieroutes gediversifieerd hebben
Conflictbestendigheid begint in de boardroom.
Operationele maatregelen die directies kunnen treffen
Hier volgen maatregelen die direct, praktisch en toepasbaar zijn.
1. Identificeer kritieke processen (BIA)
Dit bepaalt:
- wat je moet beschermen
- wat eerst hersteld moet worden
- welke processen binnen minuten moeten blijven draaien
2. Bouw redundantie in supply chains
- meerdere leveranciers
- geografische spreiding
- alternatieve transportcorridors
- contractuele fallback-opties
- data over subleveranciers
3. Creëer operationele fallback-locaties
Niet één kantoor, maar:
- alternatieve werklocaties
- remote-capaciteiten
- mobiele teams
4. Zorg voor energie-fallback
Conflicten leiden tot:
- stroomstoringen
- brandstoftekorten
- instabiele energienetwerken
Fallback-opties:
- aggregaten
- UPS
- alternatieve energieroutes
- brandstofreserves
5. Digital resilience versterken
- zero-trust
- multi-factor authenticatie
- offsite offline backups
- segmentatie van IT- en OT-netwerken
- fysieke beveiliging van datacenters
- cyber-oefeningen
6. Maak communicatie conflictbestendig
- analoge protocollen
- satellietcommunicatie
- papieren contactlijsten
- alternatieve communicatievormen
- duidelijke rolverdeling
7. Bewaak personeel en veiligheid
- persoonsbeveiliging bij escalatie
- evacuatieprocedures
- werk- en reisrestricties
- psychosociale ondersteuning
- duidelijke veiligheidsrichtlijnen
Wat Oekraïne leert over bedrijfsvoering onder extreme druk
Erik Gmelig Meyling verzamelde jarenlang praktijkervaring in Oekraïne, zowel vóór als tijdens de oorlog. Deze inzichten zijn ongeëvenaard waardevol voor Nederlandse organisaties.
1. Bedrijven die voorbereid waren, overleefden
Zij hadden:
- fallback-locaties
- redundante leveranciers
- analoge protocollen
- geo-gespreide data
- getrainde teams
2. Besluitvorming moest binnen minuten plaatsvinden
Niet binnen uren.
Teams met getrainde leiders presteerden 200–300% effectiever.
Zie: crisismanagement training incompany.
3. Supply chains stortten sneller in dan verwacht
Wie afhankelijk was van:
- één leverancier
- één energiebron
- één transportcorridor
kreeg enorme schade.
4. Papieren protocollen redden bedrijven
Tijdens cyber- en stroomuitval werkte alleen analoge crisisbesturing.
5. Geografische spreiding redde bedrijven
IT, data, teams en productie moesten gespreid zijn over meerdere regio’s — liefst meerdere landen.
Hoe je supply chains conflictbestendig maakt
1. Breng volledige ketenafhankelijkheden in kaart
Veel risico’s liggen bij subleveranciers.
2. Introduceer multi-sourcing
Minimaal drie leveranciers voor cruciale componenten.
3. Bouw regionale buffers
Voorraad aanleggen in meerdere landen.
4. Beoordeel geopolitieke stabiliteit
Denk verder dan kostenoptimalisatie.
5. Herontwerp transportcorridors
Gebruik:
- alternatieve routes
- gediversifieerde modaliteiten (lucht, water, rail, weg)
IT- en dataveiligheid in tijden van conflict
Cyber is een wapen in moderne oorlogvoering.
Een conflictbestendige IT-omgeving heeft:
- segmentatie
- offline backups
- shadow infrastructure voor noodscenario’s
- no-trust architectuur
- analoge fallback
- incident response teams
- crisisdraaiboek IT
Zie: bedrijfscontinuïteit bij oorlogsdreiging.
Actieplan voor directies: 12 stappen naar conflictbestendigheid
Een praktisch model dat elke organisatie kan toepassen:
- Bepaal kritieke processen
- Maak een geopolitieke risicoanalyse
- Voer een volledige BIA uit
- Herontwerp supply chain
- Beoordeel IT-structuren op conflictveiligheid
- Introduceer redundantie
- Bouw defensieve communicatiestructuren
- Maak evacuatie- en veiligheidsprotocollen
- Train teams in crisisrespons
- Test alle fallbackprocedures
- Actualiseer jaarlijks
- Laat een conflictbestendigheidsaudit uitvoeren
Wat kan de Nederlandse Academie voor Crisismanagement voor uw organisatie betekenen?
Wij ondersteunen bedrijven met:
- conflictbestendigheidsaudits
- oorlogsscenario-planning
- BCM met conflictcomponenten
- crisismanagementtrainingen
- supply-chain conflict resilience analyses
- strategische risico-assessments
- simulaties op basis van Oekraïne-ervaring
Onze ongeëvenaarde USP:
Ervaringen uit Oekraïne voor, tijdens en na de invasie, direct toegepast op Nederlandse bedrijfsvoering.
Waar anderen theoretisch werken, leveren wij operationele inzichten die daadwerkelijk getest zijn onder extreme omstandigheden.
Onze Conclusie
Conflictbestendige bedrijfsvoering is geen luxe, maar een noodzaak.
Organisaties die niet voorbereid zijn op escalatie, nemen risico’s die ze vaak niet eens kennen.
Een conflictbestendige organisatie:
- reageert sneller
- verliest minder omzet
- beschermt personeel beter
- beperkt reputatieschade
- blijft leveren aan klanten
- overleeft langdurige verstoring
2026 is het jaar waarin bedrijven moeten kiezen:
voorbereid zijn op complexiteit — of erdoor verrast worden.
Veel Gestelde Vragen (FAQ):
Wat betekent conflictbestendige bedrijfsvoering?
Het vermogen van een organisatie om operationeel te blijven tijdens conflict, oorlog of hybride aanvallen.
Waarom is dit relevant voor Nederlandse bedrijven?
Omdat Nederland een open economie is die sterk afhankelijk is van energie, data, transport en digitale infrastructuur.
Wat zijn de grootste risico’s tijdens een conflict?
Cyberaanvallen, supply chain collapses, energie-uitval, personeelsonveiligheid en logistieke verstoringen.
Hoe maak je bedrijfsprocessen conflictbestendig?
Door redundantie, alternatieve leveranciers, fallbackprocedures en geopolitieke risicoanalyse
Hoe bescherm je medewerkers tijdens conflict of escalatie?
Met evacuatieprotocollen, veiligheidsrichtlijnen, digitale beveiliging en duidelijke communicatie.
Hoe integreer je conflictbestendigheid in BCM?
Door oorlogsscenario’s en hybride dreigingen te integreren in continuïteitsplannen en crisisteams.