Drones boven Vliegbasis Volkel: wat Nederlandse organisaties moeten leren van moderne hybride dreigingen
Het drone-incident boven Vliegbasis Volkel – waar vijf tot tien drones werden waargenomen boven een van de meest gevoelige militaire locaties van Nederland (Bron: nu.nl / AD.nl ) – markeert een nieuwe fase in het Nederlandse dreigingsbeeld. Wat hier gebeurde is geen incident in isolatie. Het past in een bredere internationale trend waarin drones worden ingezet voor verkenning, ontregeling en hybride acties tegen kritieke infrastructuur.
Voor organisaties die werken met gevoelige, strategische of vitale infrastructuur is dit een signaal dat niet genegeerd kan worden. En wie de afgelopen jaren in Oekraïne heeft gewerkt of nauw betrokken is bij de beveiliging van infrastructuur aldaar, herkent de patronen onmiddellijk.
Oekraïne laat zien waar de dreiging naar toe evolueert
In Oekraïne is de rol van drones in de oorlogsvoering exponentieel gegroeid. Drones worden gebruikt voor:
- Verkenning van bases, logistieke routes en kritieke infrastructuur
- GPS-spoofing en jamming
- Plaatsing van sensoren
- Aflevering van explosieven of sabotage-payloads
- Branding, provocatie en psychologische oorlogsvoering
- Testen van responsprocedures en detectiesystemen
En nog belangrijker:
Oekraïne toont dat niet de drone zelf, maar de dynamiek van voortdurende nieuwe tactieken de grootste uitdaging vormt.
Wat gisteren werkte, is morgen verouderd.
Dat is in Nederland niet anders. Wie drone-dreiging ziet als iets incidenteels, mist het fundamentele inzicht: drones zijn nu standaardonderdeel van moderne veiligheidsdreigingen. Het incident bij Volkel bevestigt dat Nederland zich op deze realiteit moet voorbereiden.
Wat het Volkel-incident laat zien over kwetsbaarheden in Nederland
1. Drones worden gebruikt om respons en detectie te testen
In Oekraïne gebeurt dit dagelijks. Kleine zwermen, onbemande platforms of slechts één kleine FPV-drone kunnen bepalen:
- hoe snel er gereageerd wordt
- welke protocollen worden geactiveerd
- welke delen van het terrein kwetsbaar zijn
- of er luchtobservatie plaatsvindt
- waar blinde zones zitten
Het feit dat drones boven Volkel konden vliegen zonder directe onderschepping geeft aan dat vergelijkbare methodes ook in Nederland mogelijk zijn.
2. Fysieke beveiliging zonder C-UAS is niet meer toereikend
Militaire bases zijn traditioneel goed beveiligd tegen fysieke indringing, maar nauwelijks voorbereid op kleine en micro-drones.
In Oekraïne zijn de meest effectieve aanvallen juist uitgevoerd met goedkope, aanpasbare platforms die onder de radar opereren.
Nederland loopt hierin achter.
3. Dreigers kunnen anoniem, gecoördineerd en op afstand opereren
In Oekraïne worden drones massaal gebruikt om:
- infrastructuur in kaart te brengen
- kritieke assets te lokaliseren
- logistiek te verstoren
- personeel te volgen
De dreiging komt niet alleen van statelijke actoren.
Cybercriminelen, extremistische groepen en lone actors hebben dankzij drones een nieuw toegangspunt tot beveiligde gebieden.
Het incident in Volkel past exact in dat profiel.
4. De Nederlandse reactieketen is zichtbaar traag
Defensie moest terugvallen op bewakingspersoneel en handvuurwapens.
Dat is geen moderne counter-UAS reactie.
In Oekraïne is duidelijk dat:
- detectie binnen seconden moet plaatsvinden
- classificatie binnen enkele seconden
- neutralisatie binnen 30–90 seconden
Alles wat trager is, creëert operationele risico’s.
Wat Nederlandse organisaties nú moeten doen
1. Drone-detectie implementeren vóórdat een incident plaatsvindt
Radar, RF-detectie, optische systemen en akoestische sensoren.
Niet later, maar nu.
2. Opleiden en trainen zoals in Oekraïne nodig bleek
Het verschil tussen organisaties die zware schade opliepen en organisaties die overeind bleven, was consistent:
- snellere besluitvorming
- meer geoefende scenario’s
- professioneel crisismanagement
- betere samenwerking in ketens
→ Crisismanagement Trainingen
→ Oefenscenario’s en Simulaties
3. Crisisplannen actualiseren voor hybride dreigingen
Het scenario “vijf tot tien drones boven kritieke infrastructuur” moet nu standaard onderdeel zijn van:
- risicoanalyses
- BCP’s
- ICS-protocollen
- OT-beveiligingsplannen
- responsdocumentatie
4. Ketenpartners betrekken
In Oekraïne bleek telkens dat infrastructuur maar zo sterk is als de zwakste schakel in de keten.
Dat geldt voor Nederland net zo:
- telecom
- energie
- water
- spoor
- datacenters
- militaire locaties
Geen van deze ketens functioneert geïsoleerd.
5. Strategische paraatheid boven technische maatregelen plaatsen
Geavanceerde C-UAS-systemen zijn waardevol, maar onvoldoende zonder:
- geoefende teams
- duidelijke mandaten
- strategische leiding
- effectieve crisiscommunicatie
Onze conclusie: Volkel was geen incident, maar een signaal
De vraag is niet of dit opnieuw gaat gebeuren, maar wanneer.
En vooral: bij wie.
De lessen uit Oekraïne laten zien dat organisaties die wachten altijd achter de dreiging aanlopen. Organisaties die vooruitkijken, oefenen en strategisch investeren, minimaliseren schade en houden controle.
Voor Nederlandse organisaties in vitale sectoren is het Volkel-incident een directe aanleiding om paraatheid te verhogen.
Plan vandaag nog een gratis intakegesprek om uw organisatie te laten voorbereiden op moderne dreigingen en de continuïteit van vitale systemen te waarborgen.
Overige externe bronnen:
NATO – Countering Air and Missile Threats (incl. drones)
https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_49635.htm
ENISA – Drone Threat Landscape & Critical Infrastructure
https://www.enisa.europa.eu/topics/csirt-cert-services/drones